Profesija prevodilac: uputstvo za upotrebu

U prethodnom tekstu dala sam smernice prevodiocima koji žele da postanu sudski tumači. Ovom prilikom želim da vam predstavim jednog prevodioca koji je svojim radom i knjigom „Priručnik za prevodioce“ dao veliki doprinos unapređenju naše profesije. Njegovo ime je Čedomir Pušica, aktivni je prevodilac i preduzetnik, osnivač agencije „Bel Translations“, a uz to i sportista. Već šest godina živi u Italiji, a naše poznanstvo datira od 2012. godine, kada smo prvi put sarađivali na jednoj lokalizaciji. Ove godine smo konačno imali priliku da se upoznamo uživo i razgovaramo o raznim aspektima prevodilačke profesije, a to činimo bar dva puta nedeljno preko savremenih metoda komunikacije, jer se uvek nađe neko pitanje, nedoumica, predlog ili ideja za članke na blogu ili posao u praktičnom, a ne samo teorijskom smislu. 

 

Čedomir Pušica, autor "Priručnika za prevodioce" već 6 godina živi u Italiji

„Priručnik za prevodioce“ je knjiga koja ćete pročitati bar dva puta- prvi put- u jednom dahu, drugi put- polako i s olovkom ili markerom u ruci, jer ćete sigurno želeti da podvučete ono što vam bude važno, da to dobro zapamtili, kao nekada kada ste učili za ispite. Samo, morate znati, knjiga se najmanje bavi teorijom, naprotiv- čitajući je, vi sami stavljate pred sebe konkretne zadatke za primenu u praksi. Pojam „konkretno“ je možda autorova ključna reč, stoga vam neću recenzirati ili prepričavati sadržaj knjige, već ću autoru postaviti pitanja koja iz tog sadržaja logično proizilaze. 

Olgica Andrić: U knjizi si dao konkretne odgovore na konkretna pitanja i sve to ilustrovao konkretnim linkovima. Naveo si brojne primere iz prakse i na taj način izašao iz ustaljenog „teorijskog“ okvira, gde se sve svede na teoriju i savete, bez konkretnog odgovora. Ipak, imam utisak da nisu svi raspoloženi da na taj način podele znanja i iskustva iz prakse, već u situacijama kada se to od njih očekuje, ostaju u „teorijskom“ okviru. Ima li uopšte razloga za strah od prenošenja znanja?

Čedomor Pušica: Siguran sam da ima. Zapravo, verujem da je takav pristup i najustaljeniji kod ljudi, bez obzira na branšu. Međutim, kada samo pomislite koliko znanja je čovečanstvo do sada akumuliralo, što u pisanoj reči, što u usmenom predanju, apsurdno je težiti tome da se deo znanja sakrije od drugih jer i kad bi čovek hteo, ne bi mogao „popiti sve znanje sveta“ za svog života. Za opšti napredak, dakle, za kvalitativno poboljšanje života svih nas, u interesu nam je da znanje što više prenosimo. Ukoliko je neko sposoban da bolje od vas iskoristi znanje koje imate, utoliko bolje.

Što se tiče tog teorijskog okvira, on je često jedino što se nudi i vrlo je sterilan bez prakse. Nije dovoljno poznavati kako stvari funkcionišu – potrebno je znanje i primeniti. Kod nas je, čini mi se, veoma česta praksa da karijera akademskog radnika ostaje u okvirima univerziteta i da se ne meša sa radom na terenu, a jedno drugo nadopunjuju. Takođe, lakše je davati savete utemeljene na knjiškom znanju nego na praksi, jer praksa iziskuje i vreme i učenje na sopstvenim greškama, odnosno uspesima, a mnogi za to nisu spremni ili se toga plaše.

O.A. U kom momentu prevodilac shvati da je deo globalnog a ne lokalnog tržišta i kako da na tom globalnom tržištu izgradi neku poziciju?

Č.P. Verujem da do te spoznaje dolazi onog momenta kada zaključi prvi posao sa klijentom koga ne poznaje, na daljinu, bez obzira da li se klijent nalazi u Australiji, Americi, Francuskoj ili u nekom drugom gradu u Srbiji, uradi dogovoreni posao i za to dobije novac na račun. Odsustvo potrebe za fizičkim kontaktom, uz vrlo opipljivu materijalnu nadoknadu, čine da se upali ona lampica koja signalizira da smo sada na velikoj pozornici.

 Pozicija se na mreži, tj. na internetu, gradi postepeno, ali konstantno. Ukoliko se bavite prevođenjem, potrebno je da pratite brojne berze poslova za prevodioce na internetu. Njih je veliki broj. Morate učestvovati na forumima kolega iz čitavog sveta kako biste se upoznali sa najnovijim dešavanjima, diskutovali o temama koje vas interesuju, saznali štošta zanimljivo, a uz sve to sticati iskustvo i pedantno ga zavoditi u svojoj biografiji. Potreban vam je sajt, nije zgoreg pisati i blog – jedan, dva ili koliko god, povezati sadržaje i kreirati linkove prema drugim vašim blogovima, člancima ili sajtovima. Preporučljivo je u svemu tome ostvariti saradnju sa drugim kolegama i sarađivati.

Poverenje je ključno za uspeh: poverenje koje klijenti dobijaju od vas, kao i poverenje koje dajete drugima. Naravno, budući da se na internetu može naći svašta, pa i onaj koji želi da vas iskoristi i prevari, morate biti obazrivi i uraditi svoj domaći zadatak – proveriti s kim ulazite u posao (ima mnogo sajtova i foruma na kojima se o tim temama govori), upoznati kolege na zvaničnim i nezvaničnim okupljanjima, konferencijama, seminarima.

Iz svega ovoga, a to je samo deo stvari koje valja činiti, možete zaključiti da je izgradnja neke pozicije na tržištu, bez obzira da li je reč o globalnom ili lokalnom tržištu, dugotrajan posao. Ne postoji prečica niti magična formula. Morate da ulažete i vreme i novac. I morate apsolutno verovati u svoj put. Ukoliko se nećkate da li da platite članarinu na nekom od profesionalnih sajtova jer niste sigurni da li ćete imati posla, da li da idete na seminare ili konferencije prevodilaca, na sajmove preduzeća koja se bave nekom od vaših specijalizacija, i slično, onda bi trebalo da razmislite da li uopšte treba da se bavite svojim poslom. Dolazak do određene pozicije na tržištu je mukotrpan, dugotrajan, košta, ali se na kraju i isplati. Pitanje je da li ste spremni na to?

O.A. Govorio si i o profesijama srodnim prevodilačkoj. Šta je po tebi bolji izvor informacija - autorski blog ili fino upakovani copy-writing tekstovi, koje su im prednosti i nedostaci? U poslednje vreme mnogo blogera se odlučilo da svoje sadržaje prenese na papir i činjenica je da njihove knjige doživljavaju globalni uspeh, što je možda nova sfera za prevodioce - da na druge jezike prenesu originalnu poruku?

Č.P. Autorski blog i kopirajting tekstovi su dva odvojena kanala. Najbolje funkcionišu u simbiozi. Mogu jedan bez drugog i potpuno je u redu ako neko ima samo jedno od to dvoje. Nisu svi sposobni da budu kopirajteri. Za to je potreban poseban osećaj za jezik, poznavanje marketinga, pisanje, čitanje, učenje... međutim, kopirajting je nešto što se uči (iako je potrebna određena predispozicija). Efektan tekst na sajtu, na brošuri, baneru ili drugom marketinškom mediju donosi veću prodaju. Reči imaju moć, a u zavisnosti od toga kako ih rasporedite u rečenicama mogu imati bolji ili lošiji finansijski efekat. U to sam se uverio lično dok sam radio kao kopirajter u Atini na tromesečnoj kampanji za Vip mobile koji je 2012. godine slavio 5 godina poslovanja u Srbiji. Svakog dana sam pisao poruke koje je operater slao korisnicima i imao direktan uvid u broj povratnih poruka samih korisnika. Poruka je suštinski uvek bila ista ili se delimično razlikovala, ali je tekst poruke svakodnevno menjan. Na osnovu reakcija se moglo videti na šta ljudi bolje reaguju, pa se išlo na pisanje poruka u tom stilu. To je psihologija i zato je izuzetno zabavno.

S druge strane, autorski blogovi su mesto na kome sa kolegama i širom publikom možete podeliti svoja znanja, koji vam mogu pomoći da se etablirate. Oni predstavljaju vaše „davanje“ svetu, a prvi korak ka uspehu jeste nesebično dati ono što imate, podeliti znanje sa drugima. Što više dajete, više ćete imati. Deluje apsurdno, ali pokušajte i videćete. Oni su jedan od marketinških kanala koje imate na raspolaganju.

Što se tiče uspeha blogova pretočenih u knjigu, to nije retkost. Ako je blog kvalitetan, ako ga prati veliki broj ljudi i ako verujete da njegov sadržaj u papirnoj formi može imati uspeha, onda mislim da bi trebalo da ga objavite i kao knjigu. Neke sadržaje možete bolje prilagoditi, dopuniti i prilagoditi štampanom izdanju, ali moj je savet da knjigu napišete. To sam naveo i u samom Priručniku. I knjiga je još jedan kanal koji vam je na raspolaganju. Da li ćete svoje misli podeliti sa drugima na drugom jeziku, to je do vas. Lično mislim da je to sjajna stvar. 

Borilačke veštine VS. prevodilački poslovi

 O.A. Kroz prevodilački iskustvo oboje smo se uverili da neke stvari bolje funkcionišu kod nas nego u EU i da ih nije neophodno po svaku cenu menjati samo zato jer se „kod njih tako radi“?

Č.P. U ovom slučaju nemam šta da dodam. Tako je. Ono što je bolje je bolje, bez obzira odakle dolazi. Problem našeg sveta je kompleks niže vrednosti, nametnut sa strane i sa vrlo jasnim ciljem, ali mislim da je to tema koja prevazilazi okvire ovog članka i onoga o čemu bih sada želeo da pričam.

O.A. Priručnik je izašao pre godinu dana. Tokom perioda od 12 meseci čitaoci su iznosili svoje mišljenje i verujem da već imaš presek tema koje bi mogle da se obrade u sledećoj knjizi?

Č.P. Da. Ono što me raduje jeste da su svi, ali zaista svi vrlo pozitivno reagovali na knjigu. Reakcije su išle od blago pozitivnih do oduševljenja, ali je svako pronašao bar neki aspekat knjige koji mu je upotpunio sliku našeg posla. Iskusnijim kolegama je najkorisniji bio sadržaj koji se odnosi na poslovne i pravne aspekte, na otvaranje firme, poslovanje u Srbiji i sa inostranstvom, poreski tretman različitih kategorija organizovanja – od autorskih ugovora, ugovora o delu, radu, pa sve do preduzetnika i preduzeća. Takođe, određen, ne zanemarljiv broj čitalaca je rekao: „Čekamo nastavak“. U nastavku očekuju teme kao što su razvoj preduzeća, konkretne specijalizacije i slično. Moja ideja nakon objavljivanja Priručnika za prevodioce i jeste bila da se nakon nekoliko godina priča upotpuni novom sagom o daljem razvoju, kada želimo da prevaziđemo sopstvene okvire i počnemo da razvijamo preduzeće. Ta knjiga će izaći kada lično uspem da napravim pravo prevodilačko preduzeće sa velikim prometom. Razlog za to je jednostavan: da bih nekome davao neki savet, moram da znam o čemu govorim i da lično kroz sve prođem. Za sada imam malu agenciju i u tišini se spremam da pokorim ceo svet (smeh).

O.A. Čitaocima će takođe biti interesantan podatak da već 6 godina živiš u Italiji i da si aplicirao za italijansko državljanstvo. Šta na taj način dobijaš, sem što te više neće smatrati za stranca? I koliko se Italija i uopšte njena kulturološka slika promenila sa dolazećim generacijama novo-Italijana, a ne samo njena fudbalska reprezentacija, u kojoj su na poslednjem EP najpoznatija imena bili baš ti „novi-Italijani“ predvođeni Tijagom Motom?  

Reprezentativci Italije nakon pobede u Skoplju, oktobar 2016.

Č.P. Poznajući tvoju strast za fudbalom, očekivao sam neko pitanje na tu temu. Kada sam 2010. godine došao u Italiju, ovde se održavalo svetsko prvenstvo u fudbalu u Južnoafričkoj Republici.  U svom privatnom blogu sam poredio taj i Mondijal ’90-e koji se održavao u Italiji. U tih dvadeset godina se mnogo šta promenilo, pa eto, i sastav italijanske reprezentacije. To je jedna od onih reprezentacija koju ceo svet mrzi zbog načina na koji igraju fudbal – jaka odbrana, strašno dosadno za gledanje. I ja sam ih mrzeo dok nisam došao da živim ovde. Mislim da su mi sada draži zbog promene pristupa igri – lepše igraju, delimično se i filozofija igre promenila, nego zbog činjenice da sam sad „jedan od njih“.

Italijansko državljanstvo očekujem uskoro i mislim da mi se u tom smislu može promeniti samo jedna stvar, a to je da ću moći bez vize da putujem u UK i SAD. Moći ću i da glasam. Sama činjenica da ću biti državljanin Italije ne menja moj osećaj pripadnosti. Lično se ne osećam strancem ni ovde niti u bilo kojoj drugoj zemlji. Polazim od pretpostavke da smo svi ljudi, a posle toga pripadnici konkretnih nacija. Za mene su državljanstva važna sa birokratskog stanovišta. Inače, ljudi koji me poznaju i sa kojima se družim ili sa kojima sam na drugi način u kontaktu me ne doživljavaju kao „strano telo“. Sve je u odnosu koji kreiramo i načinu na koji se i sami ophodimo sa drugima.

Istina je, međutim, da je u Italiji na delu velika promena strukture stanovništva i da se ona dešava vrlo nasilno. Zemlja pati od velikog priliva izbeglica i u tome je ostavljena na milost i nemilost od ostatka Evrope. Ko god kaže da to nije slučaj, živi u nekom imaginarnom svetu. Struktura imigranata u Italiji je veoma loša kada je u pitanju nivo obrazovanja, što otežava stvari. To je generalno dovelo do jačanja desnice u zemlji i na opšti konsenzus da stranci ugrožavaju zemlju. Italijani imaju jednu složenicu koju ne podnosim, a to je „extracomunitario“ – lice koje nije državljanin neke od zemalja EU. Sve bi to bilo u redu da ta reč nije poprimila izuzetno negativnu konotaciju jer se u vestima uvek govori o nekom „extracomunitario“ koji je nešto ukrao, nekoga prebio, opljačkao ili ubio. Mediji čine malo i često potpiruju vatru vestima koje u negativnu konotaciju stavljaju strance odrednicom „extracomunitario“, „marocchino“ (Marokanac), „rom“ (Rom), „rumeno“ (Rumun), dok se italijanski počinioci krivičnih dela navode po imenu i prezimenu. Ista je situacija kao i u Srbiji u tom smislu. A znamo da to nikad nikakvog dobra nije donelo.

Zbog toga, da se opet vratimo na temu pripadnosti, svaki pojedinac je odgovoran za svoj odnos prema drugima i odnos drugih prema njemu. Predrasude uvek postoje, one su deo svakog društva, ali snaga karaktera pojedinca određuje da li će se on osećati kao manje vredan ili ne.

Ovaj poslednji pasus dođe kao prirodni zaključak,  te je suvišno je dodati bilo šta za kraj, sem linkovati FB stranicu „Priručnika za preovdioce“, preko koje mu možete postaviti ona pitanja koja sam možda ja izostavila.

L'italiano in Serbia

Il seguente articolo è stato scritto alla richiesta di Marilisa Birello, autrice dei manuali d'italiano Bravissimo. Qui sarà pubblicato in versione integrale, mentre la versione meno dettagliata sarà pubblicata sul blog L'italiano in azione. Questa volta avrete l'occasione di leggere una mia storia scritta in italiano che farà sapere a tutto il mondo dell'insegnamento d'italiano in Serbia e dei nostri tentativi di promuovere la lingua e la cultura italiana. 

Olgica Andric, autrice del blog, insegnate e traduttrice giurata d'italano     

Photo credit: Avalon Novi Sad

Prima di raccontarvi la mia esperienza d’insegnante d’italiano LS in Serbia, dovrei partire da quel punto in cui comincia tutto. E’ la Facoltà di Filologia dell’Università di Belgrado, in cui da decenni si formano ogni anno decine di insegnanti d’italiano o se vogliamo essere più precisi, i professori di lingua e letteratura italiana. Anche la mia storia è cominciata lì, ottenendo una forma più precisa all’Università per  stranieri “Dante Alighieri” di Reggio Calabria, e dura fino ad oggi, ricevendo sempre spinte nuove lavorando con diversi studenti e cercando di trasmetter loro le conoscenze, l’amore e la passione per la lingua e per la cultura italiana. Anche se a volte mi sento triste di non aver mai avuto l’occasione di insegnare anche la letteratura.

Mi chiamo Olgica Andric, ho 36anni e vivo a Novi Sad, nella seconda città serba per numero di abitanti, ma in un ambiente in cui l’italiano non è una lingua molto diffusa nelle scuole pubbliche. Mi pare che saremo proprio noi, gli insegnanti d’italiano, coloro che dovranno combattere sia per la propria professione che per soddisfare i desideri degli studenti che si mostrano molto favorevoli per quanto riguarda lo studio della lingua italiana. Di motivi ce ne sono tanti: dai soliti miti che l’italiano sia facile da imparare, oltre ad aspetti turistici e culturali, e alla fine, bisogna dirlo, che l’italiano sta diventando una lingua sempre più richiesta nell’ambiente lavorativo.

Facoltà di Filologia, Belgrado

 Eppure molte persone laureate in italiano non hanno mai fatto gli insegnanti, perché la percentuale delle classi nelle scuole pubbliche è minore di quelle in cui si insegna il tedesco, il francese o il russo. Naturalmente, l’inglese è obbligatorio e molti bambini cominciano a studiarlo nell’asilo. Così, oltre all’esperienza che ho avuto a Sremski Karlovci, sostituendo più volte le colleghe nel Liceo linguistico (il primo e il più conosciuto in Serbia, fondato nell’Ottocento), ero da sempre legata alle scuole di lingua private, in cui bisogna sempre essere innovativi e motivati, dare sempre il meglio e cercare nuovi modi per proporre i propri corsi ed essere sempre un passo davanti alla concorrenza. In questo ambiente ho sempre avuto la libertà di usare i programmi che considero i migliori e di organizzare diverse attività per la promozione della lingua italiana, sia per i bambini che per gli adolescenti e gli adulti. Ma vorrei essere sincera: in futuro mi piacerebbe insegnare all'Università, non importa se pubblica o privata. Mi sento d'aver maturato la mia esperienza d'insegnante ed anche quella da traduttrice. Sto cercando l'ambiente in cui sarei in grado di dare il meglio e in cui gli studenti non capitano per caso, ma con una forte voglia di acquisire tutto che gli viene dato dall'insegnante.

            Gli studenti che scelgono l’italiano come seconda lingua straniera già dalle medie, durante il percorso scolastico e universitario, riescono a raggiungere uno stabile livello B2 dell’italiano. Altri, invece, nel momento in cui hanno bisogno di raggiungere un determinato livello d’italiano, di solito per poter continuare gli studi in Italia o perché l’italiano è richiesto come la lingua del lavoro, si iscrivono ai corsi d’italiano nelle scuole private o presso l’Istituto italiano di cultura di Belgrado. Gli studenti che frequentano questi corsi di lingua, però, non hanno molto tempo a disposizione e la prima cosa che chiedono prima di iscriversi al corso è quanto tempo ci vorrebbe per superare un certo livello, mentre i professionisti, una volta raggiunto il livello B2 o C1, vogliono specializzarsi nei linguaggi settoriali e così scelgono un corso specifico. Ad esempio, l’italiano commerciale è molto richiesto a causa della notevole presenza di aziende italiane in Serbia, poi l’italiano nel settore turistico, siccome l’italia negli ultimi anni è una destinazione molto attraente per i turisti serbi (l’italiano è la seconda LS nelle Facoltà di Turismo), ma anche i corsi preparatori per gli esami CILS, CELI e PLIDA.

 

Istituto Italiano di Cultura di Belgrado, photo credit: Panoramio

            Come ho indicato, uno studente serbo sin da piccolo è abituato a sentire in TV le lingue straniere (la maggior parte dei programmi stranieri è con i sottotitoli, così è possibile sentire la lingua originale) e a studiarle a scuola. Nel processo di apprendimento d’italiano gli studenti di madrelingua serba dimostrano alcuni “punti forti” e “punti deboli”: il punto forte è sicuramente la fonetica italiana. Molti studenti riescono ad acquisire una pronuncia e una dizione non tanto diversa da quelle dei madrelingua, ma per poterlo fare è necessario anche soggiornare in Italia e frequentare lì un corso d’italiano. I punti deboli riguardano le differenze tra le due lingue: il serbo non conosce il congiuntivo e gli articoli e un parlante serbo se ne abituerà con più fatica. A volte si incontrano alcune difficoltà nella struttura della frase: uno studente che non è mai stato in Italia, nel processo di apprendimento, nelle fasi iniziali cerca di trasmettere l’ordine delle parole dal serbo all’italiano, facendo errori perché in serbo l’oggetto può essere messo all’inizio della frase e non bisogna usare il pronome diretto per farlo notare, ma si capisce dal caso usato (in serbo esistono 7 casi e l’uso delle preposizioni è legato al locativo e allo strumentale di compagnia). Per questo motivo il mio approccio è far capire agli studenti che l’italiano non è una lingua tanto facile come dicono nelle pubblicità, che la sua struttura dell’italiano è basata su quella latina e che oltre al talento ci vuole tanto lavoro e tante ricerche pratiche per raggiungere il livello desiderato. E spesso, imparare a memoria certe cose! 

             A volte è proprio il manuale dello studente quello che influisce di più sul processo di apprendimento. Viviamo in un tempo in cui non è dominante la struttura ma i contenuti. Possono andare bene qualsiasi manuale e un po’ d’esperienza d’insegnante per presentare le strutture grammaticali, ma per motivare lo studente a fare una ricerca ci vogliono i contenuti che spesso non sono presenti nei manuali. Solo così è possibile creare nella classe un’atmosfera che dia l’impressione di studiare L2 invece di LS. La scelta dei manuali nel nostro mercato è buona, tramite i distributori è sempre possibile acquistare libri nuovi e seguire tutte le novità del settore e spesso partecipare ai workshop organizzati dalle case editrici italiane, che sono diventati una regolare occasione d’incontro degli insegnanti provenienti da diverse città. 

Manuali d'italiano- collezione privata dell'autrice

             Il metodo comunicativo-culturale che ultimamente viene usato da molti insegnanti è arricchito da contenuti multimediali in forma di presentazioni, fumetti, audio-visivi ed infografiche. Vivendo nell’epoca tecnologica sappiamo che ogni dispositivo mobile può diventare uno strumento didattico. Abbiamo superato tutte le distanze che avevamo prima quando l’unico contatto con l’italiano vivo era tramite la TV, la radio o al cinema. Adesso, volendo ci possiamo trovare in tempo reale in qualsiasi parte del mondo, sentire i parlanti madrelingua e portare nella tasca tanti dizionari ed enciclopedie in un solo dispositivo. Basta avere una connessione ad Internet e la voglia di imparare.  

           A me, personalmente, al livello elementare piace usare le presentazioni e le infografiche, sia per trattare gli argomenti grammaticali che per paragonare i dati statistici dell’Italia e del nostro paese. Una volta raggiunto il livello A2, comincio ad usare gli audio-visivi autentici per dare idee per le attività di role-play e di conversazione. Gi apprendenti preferiscono conoscere “La vera Italia” e non quella che viene presentata tramite gli stereotipi sull’Italia all’estero. Ogni aspetto culturale incontrato nella didattica è ben accettato. Poi, dal livello B1, invece di consigliare un film da vedere a casa, propongo agli studenti le attività di lettura (scelgo spesso le letture semplificate adatte a quel livello) con dei compiti specifici da svolgere (individuare i tempi verbali, motivare l’uso del congiuntivo, trovare i sinonimi o fare reti di parole in base ai contenuti dei testi letti). Inoltre, leggendo si arricchisce il vocabolario e si vede un progresso anche nella produzione scritta e viene acquisita un’ampia cultura generale del paese la cui lingua si studia. 

Photo credit: Difusion

            Pur avendo gli insegnanti ben preparati, gli studenti motivati e la libertà nell’uso degli strumenti didattici il futuro della lingua italiana in Serbia dipende da diversi fattori: il più importante sarà introdurre l’italiano nell’educazione primaria e secondaria come la seconda LS e dare agli studenti e ai genitori la possibilità di scegliere, invece di imporre come LS2 una lingua che c’è già in una scuola. Ci potrebbero dare una mano anche le aziende italiane presenti in Serbia, finanziando i progetti d’insegnamento d’italiano a livello basico e a livello professionale, ed anche Enti governativi ed Organizzazioni non governative. Purtroppo, le ultime misure del Governo serbo e la diminuzione degli stipendi nel settore pubblico hanno provocato tante tensioni nel settore dell’istruzione, umiliando e sottovalutando completamente la professione d'insegnante. Ma la nostra missione continua, perché essere insegnanti non è solo una professione, è una passione che dura per sempre. 

Sciopero degli dipendenti in Pubblica Istruzione in Serbia 2014-2015, Photo credit: pravda.rs

Nekoliko koraka do prevoda sudskog tumača (za italijanski jezik)

Ovoga puta pišem o prevođenju. Imam potrebu da objavim ovakav tekst da bih olakšala brige mnogim sadašnjim i budućim klijentima kojima je potreban prevod sudskog tumača za italijanski jezik.


A vi, dragi čitaoci, iz istih razloga, birajte sudskog prevodioca čije ime i prezime znate, a koje ćete pronaći na sajtu Izvršnog Veća Vojvodine! Za vaš novac imate pravo da znate ko vam prevodi dokumente i ko dolazi u posed vaših privatnih ili poslovnih podataka, jer taj isti prevodilac vama garantuje i diskreciju i mora znati kome ide na ruke dokument overen njegovim pečatom!

 No, vratimo se našoj priči: Često se dešavalo da zbog "pogrešnih koraka" pojedini ljudi moraju da traže kopiju prevoda, ili originalne dokumente, da izgube mnogo vremena i potroše još više novca za nešto što bi trebalo brzo i rutinski da se odradi.

VAŽNO JE  ZNATI: Sudski tumači su uglavnom prevodioci sa iskustvom, profesionalci koji rade i druge vrste prevoda. Naravno, svako se vremenom specijalizuje za određenu oblast ili više voli da radi prevode baš iz te oblasti koja mu je poznatija. Ako vam je potreban prevod, pre nego što kvantitativno pitate za cenu, pošaljite tekst prevodiocu na procenu i on će vam ponuditi cenu, odnosno napraviti procenu i saopštiti da li može da prihvati takav tekst (neko je recimo stručnjak za tehničke prevode, ali ne i za medicinu).

Pokušaću da napišem svojevrsno "uputstvo za upotrebu" prevoda overenih pečatom stalnog sudskog tumača:

KORAK 1- OBEZBEDITE PRAVE INFORMACIJE

Ovaj korak je polazna tačka za uspešnu realizaciju svega. Najpre morate znati- koji su vam dokumenti potrebni- originalni, koje je dokumente potrebno prevesti, da li je neophodno overiti Haškim apostilom samo prevode ili i originale i gde pomenute dokumente možete da nabavite.
Obično spisak dokumentacije, recimo u Ambasadi, dobijate u pisanoj formi, ili recimo od ustanove u Italiji ili Švajcarskoj, za koju aplicirate.

stemma 1861/1870

Ukoliko vam nešto sa tog spiska nije jasno, pokušajte da stupite u direktan kontakt sa službenicima u Ambasadama koji će vam dati prave informacije. Ako opet imate nedoumice, pozovite ih i pitajte ponovo. Bolje je da u ovoj fazi budete dosadni nego da vam saopšte da vam je dokumentacija nekompletna u trenutku predaje, jer možda rizikujete da "probijete rok" i na kraju ne ostvarite plan da studirate u Italiji, dobijete italijansko državljanstvo ili ugovor o radu sa poslodavcem u inostranstvu.
Iz tog razloga, ovde ću vam navesti korisne linkove zvaničnih predstavništava u Srbiji zemalja u kojima se govori italijanski:
1. Ambasada Italije
2. Italijanski institut za kulturu- za studije i kurseve u Italiji, tražite na centrali odeljenje za školstvo i jedna veoma prijatna gospođa će vam dati sve neophodne informacije
3. Ambasada Švajcarske

KORAK 2: OBEZBEDITE NEOPHODNE DOKUMENTE

Budite spremni na to da ne možete sve da završite u jednom danu, pa se pripremite organizaciono i psihički za čekanje u redovima, plaćanje administrativnih taksi, ponovo čekanje u redovima...I ponesite od kuće dovoljno novca za sve to. Jedan praktičan savet je da recimo na sajtovima referentnih institucija pronađete iznos administrativnih taksi za određene dokumente sa brojevima žiro računa. Pre nego što "krenete u akciju", kod kuće popunite uplatnice, uplatite iznose u najbližoj pošti ili banci, da biste imali sve spremno kada odete u policiju, sud ili kod matičara za željeni dokument. Ako želite da izbegnete dodatne troškove platnog prometa, platite preko e-bankinga ili za sudske takse, kupite u pošti sudske taksene markice. Potvrde od e-bankinga ponesite i za svaki slučaj, tražite da vam na njih udare pečat u banci (meni u Policiji nisu hteli da prihvate potvrdu bez pečata). I ovde vam linkujem sajtove koji bi mogli da vam budu od pomoći:
1. MUP Srbije
2. Ministarstvo pravde 
3. Novi Sad- Virtuelni matičar
4. Ministarstvo prosvete 

Čim u rukama budete imali neophodne originalne dokumente- fotokopirajte ih i skenirajte u PDF formatu!!!


KORAK 3: PREVOD SUDSKOG TUMAČA

Kada tačno i precizno znate šta je potrebno da se prevodi na strani jezik, kontaktirajte sudskog prevodioca i dogovrite se na koji način ćete mu dostaviti dokumente za prevod. Ja, recimo, preferiram da mi klijent pošalje skenirane dokumente putem elektronske pošte, jer mi je svakako fotokopija originalnog dokumenta potrebna, da bih je povezala sa prevodom tog dokumenta. Ako ste original već overili Haškim apostilom, skenirajte mi i poleđinu dokumenta. Međutim, za neke procedure je ipak potrebno da date prevodiocu originalne dokumente, o čemu pišem u nastavku.

OVO BI TREBALO DA ZNATE: Za neke procedure, kao što je podnošenje zahteva za italijansko državljanstvo, potrebno je sa prevodom povezati ORIGINALNE DOKUMENTE- izvod iz matične knjige rođenih, državljanstvo, potvrdu o neosuđivanju- GDE JE I ORIGINAL I PREVOD OVEREN HAŠKIM APOSTILOM I NARAVNO, PEČATOM SUDSKOG PREVODIOCA.
U nekim procedurama potrebno je imati Haški apostil samo na prevodu. Zato, da ne biste imali neprijatnosti i izgubili dragoceno vreme, pre odlaska u ambasadu proverite telefonskim putem šta vam je od dokumenata potrebno, šta se overava Haškim apostilom u originalu, gde je potreban Haški apostil, a gde ne.  Iz tog razloga se nemojte izenaditi ako vas prevodilac pita iz kog razloga vam je potreban prevod sa pečatom sudskog prevodioca.
 Trebalo bi da znate sledeće: sudski prevodilac vam prevodi dokument na strani ili na srpski jezik i za verodostojnost prevoda garantuje svojim pečatom. Prevod je obavezno povezan sa originalom jemstvenikom, odnosno koncem iz klupka koje vidite na slici. Pečat prevodioca stoji i na prevodu i na fotokopiji dokumenta koji je preveden, zajedno sa potpisom i datumom pod kojim je prevod zaveden u Dnevnik sudskih tumača.

STALNI SUDSKI PREVODILAC NEMA APOSTIL I NE OVERAVA DOKUMENTE HAŠKIM APOSTILOM, VEĆ SUD ILI NEKA DRUGA ZVANIČNA INSTITUCIJA.

O tome, govorim u sledećem video snimku:

 

Naglasite prevodiocu koliko vam je primeraka prevoda potrebno. Ako niste sigurni da li vam je jedan dovoljan, za svaki slučaj obezbedite dva primerka prevoda sa pečatom sudskog prevodioca.



KORAK 4: PREUZIMANJE PREVODA

Dogovorite se sa prevodiocem oko preuzimanja prevoda i plaćanja. Ako je naručilac prevoda privredno društvo/firma unapred se dogovorite o svemu kako bi se znalo da li će novac za prevod biti uplaćen na račun ili isplaćen u gotovini.

Poželjno je da klijent i prevodilac zajedno pogledaju prevod na licu mesta, pri čemu klijent mora biti upoznat sa procedurom izrade sudskih prevoda, eventualno, prevodilac bi trebalo da objasni neka svoja "rešenja" koja je koristio u prevodu i institucionalne razlike koje srećemo u Srbiji i Italiji.
Na primer: "Scuola media" u Italiji znači školski ciklus od 5. do 8. razreda, dok je naša srednja škola "Scuola superiore". 

Da bih klijentu uštedela vreme, ja mu nudim mogućnost da urađene prevode pošaljem brzom poštom ili preporučenim pismom,bez obzira na to u kom delu Srbije živi. Na zahtev, klijent može dobiti svoj prevod u PDF-u ili skeniran na e-mail.

Ipak, koliko god se vi trudili da budete uslužni i učinite sve da klijenat bude zadovoljan, ne zaboravite da ovaj posao sa sobom nosi i određene rizike- a to su da se klijent nikada ne pojavi da uzme svoj prevod ili da vam nikada ne plati za izvršenu uslugu.  Naravno, za decu i odrasle kojima je potrebno lečenje u inostranstvu, uvek ću prevode raditi besplatno i ne samo ja, već i oko sedamdesetak mojih kolega.

KORAK 4: OVERA HAŠKIM APOSTILOM

Kada stignete do ovog koraka, vratite se još jednom na korak 1 i proverite da li imate kompletne informacije i kompletnu dokumentaciju. Ako niste sigurni šta je potrebno overiti u sudu, još jednom se informišite kod institucije kojoj predajete prevedene i overene dokumente, šta je potrebno overavati Haškim apostilom, a šta ne. Vrlo precizne informacije nalazimo na sajtu Osnovnog Suda u Novom Sadu, a tu je i broj telefona na koji možete pozvati i pitati sve što vam nije jasno.

Ovako izgleda apostil na prevodu.

VAŽNA INFORMACIJA: Overa Haškim apostilom vrši se u mestu iz kojeg je prevodilac, na primer, na mom pečatu stoji mesto Novi Sad, tako da moji klijenti moraju imati overen dokument u Osnovnom Sudu u Novom Sadu. Ukoliko žive u nekom drugom mestu- tu birokratsku proceduru može da vam obavi bilo ko, pa čak i sudski tumač- ne iziskuje puno vremena, pri tom takvu uslugu ne naplaćujem dodatno, već se na cenu prevoda samo dodaju troškovi overe, na osnovu uplatnice preko koje je uplaćena administrativna taksa.

AKO PREVODITE STRANE DOKUMENTE NA SRPSKI:  informišite se u instituciji kojoj predajete dokumente da li je potrebno da prevod sudskog tumača bude napisan latinicom ili ćirilicom. Posebno radi nostrifikacije diploma, školskih svedočanstava ili prevoda dokumenata za venčanje kod matičara.

Nadam se da sam na kroz ovaj tekst pomogla i potencijalnim klijentima i kolegama sudskim prevodiocima.  a sva dodatna pitanja, uvek vam stojim na raspolaganju. Srećan rad!

Olgica Andrić, stalni sudski prevodilac za italijanski jezik