Intervju sa profesorkom italijanskog jezika

Uvaženi čitaoci,

Ako se sećate pominjala sam ranije u čemu je značaj pisanja bloga i šta može da se postigne kroz ovakvu formu pisanja. U vremenu kada od većine sredstava javnog informisanja dobijamo nekvalitetne, nezanimljive i nepotpune informacije, uz to, vrlo često i nepismene, u internet zajednici pojavili su se nezavisni "blogeri", čiji članci, izjave i teme imaju velikog odjeka u javnom mnjenju. Danas, zahvaljujući njima, sagledavamo informacije iz nekog drugog ugla, pokrećemo razne peticije, saznajemo mnogo toga što nikada neće biti moguće pročitati u novinama ili videti na TV-u.
Ne znam da li je to reakcija na gore opisane medije ili ipak želja da se izrazi kreativnost, jer blog nam dozvoljava da pišemo ono što želimo, nemamo uredničku politiku ili urednike koji nam zadaju teme, već delimo ono što se nama čini korisnim i što verujemo da će se svideti čitalačkoj publici.

Termin "Guest blog" označava gostovanje nekog "eksternog" autora, gosta koji dobije zadatak da napiše i objavi neki tekst na "tuđem" blogu. Takva strategija se praktikuje u SEO, a pošto nam "taj SEO" donosi posetioce, dobro je s vremena na vreme napisati po neki "guest post". Ponudila sam se tako u grupi koja objedinjuje srpske blogere i odmah dobila nekoliko poziva  da  za druge blogove napišem autorske/originalne tekstove. Rado sam ih prihvatila. Prva mi je poziv uputila Rada Čeh, koja je poželela da uradi intervju sa mnom i poslala mi pitanja na koja sam joj odgovorila putem mejla.

Ovog puta preneću samo neke delove iz tog intervjua, a ceo intervju možete pročitati na njenoj "stranici". Moram priznati da sam sa zadovoljstvom odgovarala na njena pitanja, jer mi je pružena prilika da iskažem svoje mišljenje, ideje, poglede na svet i posao. Koliko vas sve to zanima, možemo pitati Radu, jer verujem da prati statistike o posetama na svom blogu. Prenosim vam u nastavku neke delove intervjua:

Zašto sam upisala (i završila, naravno) Italijanistiku:

Ljubav prema italijanskom jeziku rodila se još 1988. godine kada sam aktivno počela da pratim fudbal.  Beše tada Evropsko prvenstvo u Nemačkoj. Italija je imala sjajan tim, ali zbog, po tradiciji, suvišnih poteza pojedinaca i krucijalnih grešaka nisu ostvarili neki uspeh. Ali nastavili su 1990. godine kada su bili domaćini Svetskog prvenstva. Bile su to godine kada nisam propustala ni jednu fudbalsku utakmicu, pratila sam osim italijanskog i nemačko i špansko prvenstvo.
I tako sve do pre nekih 4-5 godina, kada sam ljubav prema fudbalu morala da potisnem u drugi plan, zbog brojnih profesionalnih obaveza, ali i dan danas volim da pogledam dobru utakmicu, sva Svetska i Evropska prvenstva, pa čak i domaći fudbal. Možda mnogima zvuči neverovatno, ali fudbal je bio moj jedini motiv da na Filološkom fakultetu u Beogradu te 1997. godine upišem Italijanistiku.....

O nastavi i učenju/usvajanju jezika: 

....pre nego sto započnem s nekim saradnju u školama u kojima radim, organizujem besplatni demonstrativni čas, gde se upoznam sa zainteresovanim polaznicima, predstavim kurs i trudim se da tačno kažem šta će naučiti i znati nakon 3,4,5 meseci i koliko im je realno vremena potrebno da dostignu određeni nivo znanja i na koji način. Trudim se da programe prilagodim samim polaznicima i njihovim potrebama i da uvek budem realna kada im dajem informacije o tečaju i očekivanom napretku. Strani jezici se uče i usavršavaju celog života i nerealno bi bilo obećati učeniku da će već nakon mesec dana učenja da „nauči jezik“.

O aktivnostima sudskog tumača za italijanski jezik:

Svi misle kako je to lagan posao, gde mi u kompjuteru imamo već obrasce za sve dokumente, izmenimo podatke i to skupo naplatimo, što uopšte nije tačno. Svaki prevod s pečatom je posebna odgovornost, jer mi garantujemo za njegovu verodostojnost. Pri tom se ne prevode samo administrativni dokumenti, već i projekti iz raznih oblasti- tehnička dokumentacija, uputstva za upotrebu, ugovori, itd. Tu je i usmeno prevođenje na suđenjima i u svim prilikama gde je potrebno prisustvo i prevod sudskog tumača. Ako niste znali, ako se venčavate sa stranim državljaninom, na građanskom venčanju takođe morate imati sudskog prevodioca. Cene tih prevoda često diktiraju sami klijenti ili agencije- naručioci posla. 

Ako vas zanima koja mi je još pitanja Rada postavila, molim vas da posetite njenu stranicu i na njoj pročitate ostatak teksta. Takođe, ako imate vremena, posetite i druge rubrike na njenom blogu: Ja joj se i ovom prilikom još jednom zahvaljujem na ukazanom poverenju i izboru da meni "da reč" i sazna moje mišljenje i želim joj da uradi još mnogo lepih intervjua i podeli ih sa svojim vernim čitaocima.

Sve vas voli vaša profesorka italijanskog jezika!

Italijanska kuhinja- greške koje vam Italijani nikada neće oprostiti

Dragi učenici, posle duže pauze oglašavam se novim tekstom. Možda ste u ovom periodu očekivali programe novih kurseva, da, i njih ću uskoro objaviti, a sada ono šta ste prethodnih meseci pokazali najveće interesovanje- italijanska kuhinja. Prenosim vam tekst sa sajta http://d.repubblica.it/, u integralnoj verziji i bez prevoda, kako bih vas motivisala da sami istražujete i saznate šta Italijani smatraju za „kulinarsko svetogrđe“. U uvodu autori napominju da je dovoljno otići u Nemačku ili Sjedinjene države i videti u šta su se pretvorili italijanski kulinarski rituali. Od kečapa koji se koristi umesto sosa od paradajza, do kapućina u bilo koje vreme tokom dana. U tekstu su 10 pravila koja „demoliraju“ italijansku kuhinju u inostranstvu. Kako bi naučili strance izbegnu kulinarske greške ako žele da serviraju na trpezu prave italijanske specijalitete, izdvojili su 10 pravila koja nikada ne smete zaboraviti.

Na kraju, pitamo se kakva je po ovom pitanju situacija u Srbiji? Kao dugogodišnji prevodilac za italijanski jezik, mogu samo reći- katastrofalna! Koliko god se ovdašnji restorani trudili da serviraju „pravu italijansku kuhinju“ uz adekvatne (u prevodu- paprene) cene, većina njih nije u stanju da sastavi meni bez pravopisnih grešaka, kako u italijanskim nazivima, tako i u srpskim. Korekcija  stručnog prevodioca bi koštala kao 2 parčeta pizze (da ne transkribujem ovo na srpski, mada bi po pravopisu trebalo), a poverenje klijenata i znalaca sigurno veće.

Ako neko želi prevod, naročito internet portali ili štampana glasila, neka mi pišu privatno, rado ću tekst stručno i pravilno prevesti, jer klijenti imaju puno pravo na istinsku, a ne pseudo-italijansku kuhinju!

Izvor za tekst: http://d.repubblica.it/

1 - Mai e poi mai sorseggiare un cappuccino durante i pasti
Caffè e cappuccino sono l'orgoglio italiano nel mondo, ma il primo viene consumato alla fine del pasto e il cappuccino per colazione, accompagnato da un dolce (meglio un cornetto, o brioche che dir si voglia, aggiungiamo noi). Se vuoi, puoi ordinare un cappuccino a fine pasto, ma sappi che un italiano non lo farebbe mai. 

 

2 - Risotto e pasta non sono un contorno
L'organizzazione delle portate nella cucina italiana è unica, e prevede che pasta e risotto vengano serviti come portata singola e unica (eccezion fatta per specialità come l'Ossobuco alla milanese). Servire la pasta accanto a un altro cibo è un errore che viene commesso in molti paesi, ma in Italia è considerato sacrilegio. 

 

3 - Non versare olio nell'acqua della pasta
Tutti i condimenti, incluso l'olio, devono essere aggiunti solo un volta che la pasta è scolata e servita in un piatto, assolutamente mai aggiunti nell'acqua di cottura.   

4 - Ketchup sulla pasta: vi prego, non si può...
Questa è una combinazione che shocca gli italiani: anche se il ketchup ha affinità con la salsa di pomodoro, aggiungerlo sulla pasta è considerato un vero reato culinario. Tienilo per le tue patatine fritte o hot dog, per favore.

  

5 - Spaghetti Bolognese? Macché, sono tagliatelle!  È probabilmente il piatto più famoso della cucina italiana, il più esportato, eppure non c'è un ristorante, a Bologna, che lo cucini. Questo perché la ricetta originale prevede che con il sugo bolognese vengano condite le tagliatelle, e non gli spaghetti. Vi sembra un dettaglio di poco conto? Nella cucina italiana azzeccare la giusta combinazione di pasta e condimento è d'obbligo. 

6 - Pasta con il pollo: mai in Italia
Parlando con americani viene fuori che una delle ricette più conosciute considerata "tipicamente italiana", è la pasta con il pollo. È imbarazzante: dobbiamo dirvi che in Italia non esiste nessuno che serva una pietanza simile.   

7 - "Caesar salad"
Questa insalata, che prende il nome dal suo creatore, Caesar Cardini, fa parte di quel lungo elenco di piatti creati da chef di origine italiana che però in Italia sono sconosciuti.   

8 - La tovaglia a quadrettoni bianca e rossa non esiste
Per qualche strana ragione questa tovaglia è associata al nostro cibo e allo stereotipo del "mangia-spaghetti": all'estero tutti i ristoranti italiani la usano. Probabilmente i turisti che visiteranno l'Italia resteranno delusi quando scopriranno che noi, invece, non le usiamo MAI. Eccetto forse qualche ristorante per soli turisti. 

 

9 - Le "Fettuccine Alfredo" sono famose solo oltreoceano
Questo è forse il punto più curioso della nostra top ten. Le fettuccine Alfredo sono il piatto "italiano" più famoso negli Stati Uniti ma totalmente sconosciute in Italia. Questi noodles, conditi con burro e Parmigiano Reggiano, sono infatti stati inventati nel Bel Paese da Alfredo Di Lelio, proprietario di un

ristorante a Roma, ma non si sono mai diffusi né tantomeno sono diventati un "piatto tradizionale". Eppure, oltreoceano sono incredibilmente popolari tanto da diventare un simbolo della Dolce Vita. I turisti americani che arrivano in Italia sperando di degustare fettuccine Alfredo in qualsiasi ristorante della penisola sono guardati con disapprovazione.  

10 - Impara il rispetto della tradizione e i consigli della mamma
Lei, ha imparato a cucinare dalla mamma. Che ha imparato dalla sua mamma, che a sua volta ha imparato dalla sua e così via. È un sistema testato. Ma cosa ogni madre insegna alla propria figlia in fatto di cucina? Che l'amore è al centro di tutto. Il cibo italiano va sempre condiviso con chi ami. L'amore e la famiglia sono tutto.  

Prevod sudskog tumača: poezija

Možda niste navikli na ovako duge pauze na mom blogu. One su posledica angažovanja na drugim poljima, svakodnevnog rada i offline aktivnosti, ali evo me ponovo da podelim s vama moje nove misli i ideje. Tekst koji sledi je nešto drugačiji od prethodnih. Baviću se prevođenjem poezije. Hoću li nekada zaista dobiti priliku da stav im svoj prevodilački potpis na neko književno delo? Nismo li se baš za to školovali mi koji imamo zvanje profesora italijanskog jezika i knjževnosti? Hoćemo li nekada ta znanja koja smo stekli iz predmeta italijanske književnosti preneti na druge, iako nismo izabrali univerzitetsku karijeru? Mnogo hipotetičkih pitanja na koja su odgovori negativni, nažalost. 

Zar sve pročitane knjige, prevedeni i analizirani tekstovi i svaki detalj koji smo morali da znamo na ispitima iz italijanske književnosti da nam služi kao pokazatelj opšte kulture i ničega više? Volela bih da mi odgovore na to pitanje ljudi koji su pravili studijske programe na fakultetu i da mi neko pruži mogućnost da nekome držim nastavu italijanske knjževnosti a da to ne bude na Katedri za italijanistiku, jer kako sam napisala ne spadam u one koji su odabrali univerzitetsku karijeru. 

Osim što sam profesor italijanskog jezika i književnosti ja sam i prevodilac, štaviše sudski prevodilac za italijanski jezik ili kako se to u svakodnevnom jeziku kaže, sudski tumač. Ja radim u firmi kao prevodilac, jer obezbediti egzistenciju kao profesor u školi jezika ili kao privatni profesor je nešto teži poduhvat. Ja svakog dana prevodim na italijanski, ponekad i na srpski, ali znatno ređe. Šta prevodim? Ugovore, delove zakona, podzakonske akte, regulative, pravilnike, tehničku dokumentaciju. Tokom svoje karijere imala sam brojna angažovanja i kao usmeni prevodilac i bila su to zanimljiva iskustva. Ali kakva je situacija sa prevođenjem književnih tekstova? Da li se posle fakulteta završava svaki kontakt s njima? Za one koji ne znaju, dok sam ja studirala, prevodi su bili sastavni deo ispita iz jezika i tada nismo prevodili ugovore ili uputstva za upotrebu kombajna, već književne tekstove, odlomke iz dela poznatih pisaca. 

Desilo se da pre dve godine neki gospodin zove sve novosadske škole stranih jezika i da traži prevodioce koji bi neki njegov roman preveli na različite jezike. Koga je izabrao na kraju- ne znam. Jedini kriterijum je bio što niža cena. Takav „paket“ ponudila mu je neka izdavačka kuća. Ok, svako ima svoje kriterijume. Ista priča i kada sam radila kao „correttore di bozze“ jednog prevoda za poljoprivredni fakultet, čiji je cilj bio da se italijanska tehnologija u proizvodnji sira primeni i kod nas. Prevod koji sam dobila na korekturu bio je odvratan. Imala sam utisak da je neko jednostavno provukao tekst kroz automatski prevodilac i tako ga predao nalogodavcu. Pretpostavljate i ovde je finansijski faktor bio presudan, jer zašto bi neko novac predviđen biznis planom dao prevodiocu, kada može sam da ga potroši. Dešava mi se i sada da me pojedini ne pitaju ni da li imam kvalifikacije i znanje da prevedem neki tekst, ni kakve reference imam od ranije, već prvo pitaju za cenu a da mi prethodno i ne pokažu šta bi zapravo trebalo da prevodim. Uglavnom ljudi koji misle da je uraditi prevod isto kao prekucati tekst sa papira u word dokument. Svako ima slobodu izbora i lične kriterijume, to se ne osporava.

S druge strane, tu su brojne saradnje kojih se rado sećam i klijenti s kojima uvek rado poslujem, poput kompanije Zepter, pozorišta Madlenianum i jednog gospodina koji je prevode doveo do najprofesionalnijeg nivoa (bar među onima koje ja poznajem). Njegovo ime je Čedomir Pušica, on takođe piše korisne tekstove na svojim blogovima a stranicu www.lingvista.rs trebalo bi da prouči svako ko namerava da se profesionalno bavi prevodilačkim radom.

U naletu inspiracije želela sam da nahranim svoj poetski duh i da za razliku od dosadašnjih poslova prevedem nešto što mi verovatno niko neće tražiti da prevedem. Prevela sam na italijanski pesmu muzičkog projekta Despot koja je prenekoliko dana premijerno emitovana na radio i TV stanicama. Objavljena je u momentu kada je tema koju obrađuje više nego aktuelna. O muzičkoj vrednosti ove pesme pisaću recenziju za neku drugu web stranicu kada preslušam ceo materijal, ovog puta pokretač mog uspavanok književno-prevodilačkog duha bio je tekst. Lep i dubok. Direktan, koncizan, bez suvišnih alegorija. Epski. Zašto ga prevoditi na italijanski? Jednostavno zato što ima i u Italiji onih koji bi voleli da znaju šta reči znače nakon što čuju pesmu „Tamo (gde vukovi samuju)“. Možda i zato što sam posle prvog slušanja pomislila da bi tu pesmu sjajno otpevao Fabio Lione, ali sam potom shvatila da ovako ima dublji epski karakter i da bi sa lirskim tenorom poput Fabia sve bilo tipično i već viđeno. 

 

Fabio? Ne, ovog puta ne on.

I tako, odlučila sam da, umesto uobičajenih saveta o učenju i nastavi italijanskog jezika, podelim sa vama ovaj prevod. Verovatno nije savršen, ali je moj. Prevodilac, da bi preveo književno delo, mora se saživeti sa autorom, ući u njegov način razmišljanja, uživeti se u emociju koju delo nosi. U suprotnom, bio bi to samo tehnički prevod, korektan i tačan, savršen i bez emocija. Da li sam uspela u nameri ili sam otišla u dobok ofsajd, prosudite sami. Prihvatiću kritike. I pohvale, ako ih bude.

Vaš profesor i prevodilac, u virtualnom svetu poznata pod pseudonimom Oljafiore.....

Tamo gde zima je surova Tamo gde jesen je sumorna Tamo gde čudni su vetrovi Tamo su orlovi leteli Tamo gde carstva su padala Tamo gde nada se rađala Tamo gde stari su zaspali slobodno nebo sanjali Kao molitva širi se glas čekamo spas, slavimo Carstvo Nebesko Kao Božji dar nosimo krst slavimo mir, čekamo Carstvo Nebesko   Tamo gde samuju vukovi Tamo gde bistri su izvori Tamo gde vatra je iskonska Tamo gde pravda je Božija Tamo gde drveće šapuće vekova prošlih legende vapaj o kamen se odbija Nebeska vrata otvara Kao molitva širi se glas čekamo spas, slavimo Carstvo Nebesko Kao Božji dar nosimo krst slavimo mir, čekamo Carstvo Nebesko Tamo gde gase se ognjišta Tamo gde prazna je kolevka Tamo gde suvi su kondiri Tamo gde cvetaju božuri

Lì dove l’inverno è rigido, Lì dove l’autunno è plumbeo, Lì dove son strani i venti, Lì dove volaron le aquile. Lì dove caddero gli imperi, Lì dove naque la speranza, Lì dov’anziani s’addormentarono, Il cielo libero sognarono. Come una preghiera si espande la voce, Aspettiamo la salvezza, celebriamo il Regno dei Cieli, Come un dono di Dio portiamo la croce, Celebriamo la pace, aspettiamo il Regno dei Cieli. Lì dov son i lupi solitari, Lì dove i sorgenti son limpidi, Lì dove il fuoco è primordiale, Lì dov’è la giustizia divina. Lì dove sussurran gli alberi Leggende sui passati secoli, Il pianto che una pietra respinge, la porta dei Cieli si apre. Come una preghiera si espande la voce, Aspettiamo la salvezza, celebriamo il Regno dei Cieli. Come un dono di Dio portiamo la croce, Celebriamo la Pace, aspettiamo il Regno dei Cieli. Lì dove i focolari si spengono, Lì dove la culla è vuota, Lì dove son asciutte le brocche, Lì dove fioriscon le peonie.